Εκλογές με λίστα ή σταυρό προτίμησης; Ιδού η απορία

Category: Αρθρογραφία

Το… «άρωμα» πρόωρων εκλογών που διαχέεται γύρω μας την τελευταία περίοδο είναι λογικό να προκαλεί εύλογα ερωτήματα σε όλους, με δεδομένο, μάλιστα, ότι το σενάριο αυτό ίσως είναι πιο κοντά από ποτέ. Κάποια από αυτά, τα ερωτήματα, έχουν να κάνουν με τον τρόπο διεξαγωγής τους και εδώ γεννιέται η απορία: Λίστα ή σταυρός προτίμησης;

Με ποιο από τα δύο συστήματα θα κληθούν να πάνε οι πολίτες στην κάλπη; Ένα ερώτημα που προκαλεί μια «δαιδαλώδη» συζήτηση με πολλές «πόρτες» και παράθυρα του νόμου, καθώς μόνο η ημερομηνία που θα επιλέξει ο Αλέξης Τσίπρας μοιάζει να είναι αυτή που θα ξεκαθαρίσει το τοπίο. Είναι όμως έτσι; Ας δούμε, αναλυτικά από πού προκύπτει αυτό το… δίλημμα και τι σημαίνει ουσιαστικά.

Σύμφωνα με την πρόβλεψη του εκλογικού Νόμου (Ν. 3231/2004, άρθρο 10): «Σε περίπτωση που οι βουλευτικές εκλογές διενεργούνται μέσα σε δεκαοκτώ μήνες από τις προηγούμενες, δεν εφαρμόζονται για τις εκλογές αυτές οι περί εκλογής βουλευτών με σταυρό προτιμήσεως διατάξεις του Π.Δ. 265/1989, αλλά οι περί σειράς καταλήψεως εδρών διατάξεις (λίστα) του Π.Δ. 152/1985, που επαναφέρονται σε ισχύ και εφαρμόζονται κάθε φορά για την περίπτωση αυτή». Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει άραγε το αυτονόητο; Πως αν οι εκλογές γίνουν μέσα σε 18 μήνες από τις προηγούμενες, θα πρέπει να γίνουν με λίστα; Ή μήπως θα πρέπει να διαβάσουμε και πίσω από τις λέξεις;

Μεταξύ των μεθόδων ερμηνείας των νόμων υπάρχει μία που οι καθηγητές του Συνταγματικού Δικαίου ονομάζουν «τελεολογική». Είναι εκείνη η μέθοδος, βάσει της οποίας οφείλεις να διερευνήσεις το σκοπό που ήθελε να επιτελέσει ο Νομοθέτης και όχι το τι ακριβώς λέει ο Νόμος του. Τι σκοπό έχει, λοιπόν, απαγορεύοντας το σταυρό προτίμησης, όταν οι εκλογικές αναμετρήσεις είναι κοντινές μεταξύ τους; Πρώτος και σημαντικότερος στόχος είναι να ελαττώσει το κόστος της προεκλογικής δαπάνης, μειώνοντας το χάσμα μεταξύ εχόντων και μη. Να μην έχει, δηλαδή, πλεονέκτημα ο πλούσιος πολιτευτής έναντι εκείνου που δεν έχει χρήματα να διαθέσει, σε περίπτωση απανωτών εκλογικών αναμετρήσεων. Και για το θεωρητικό κομμάτι του πράγματος, υποτίθεται πως δεν είναι δυνατόν η λαϊκή βούληση να έχει μεταβληθεί κατά πολύ μέσα σε ενάμιση χρόνο – προφανώς ο Νομοθέτης του 2004 δεν μπορούσε να προβλέψει τις κοσμοϊστορικές αλλαγές του σήμερα.

Πρέπει, όμως, στην ανωτέρω ερμηνεία, να βάλουμε ένα «ταβάνι». Είναι δυνατόν να επιτρέπεται ο εσαεί αποκλεισμός του σταυρού προτίμησης και κατ’ επέκταση της γνήσιας έκφρασης της λαϊκής βούλησης; Αν ο νομοθέτης το ήθελε αυτό, θα άφηνε μία σκανδαλώδη κερκόπορτα, ώστε μόνιμα ο εκάστοτε πρωθυπουργός να δύναται να προκαλεί πρόωρες εκλογές, εντός του 18μήνου από τις τελευταίες, με αποτέλεσμα να έχουμε μία οιονεί ισόβια εκλογική αναμέτρηση μεταξύ των εκλεκτών των κομμάτων και ουχί των εκλεκτών του λαού.

Είναι προφανές, λοιπόν, πως, σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να ερμηνεύουμε τη θέληση του Νομοθέτη. Εν προκειμένω, λοιπόν, σε αυτήν την ανηλεή κόντρα μεταξύ συνταγματολόγων, θα πρέπει να συνταχθούμε με όσους θεωρούν την αναφορά στις «τελευταίες εκλογές» του εκλογικού νόμου, ως παραπομπή σε εκείνες που έγιναν με σταυρό προτίμησης.

Συμπερασματικά, φαίνεται να καθίσταται άτοπη η κουβέντα για εκλογές με σταυρό προτίμησης μόνο αν διεξαχθούν μετά τις 19 Μαρτίου. Ακόμα και αν προκηρύσσονταν αύριο εκλογές και έπρεπε αυτές να διεξαχθούν στα μέσα Φεβρουαρίου, και πάλι με σταυρό προτίμησης θα έπρεπε να γίνουν. Το δυστυχές είναι ότι για ακόμη ένα κρίσιμο ζήτημα, η κουβέντα αιωρείται και ουδείς ιθύνων παίρνει θέση.

Πηγή: imerisia.gr